Het systemisch belang van geboortegrond
door: Hans van den Berg

Systemisch werken vergt veel kennis over mensen. Niet alleen over de individuen met hun individuele wensen, doelen en bestemmingen. Dit werk vraagt kennis over de systemen die de individuele mens aansturen en veel gedrag, gedachten en gevoelens bepalen die in eerste instantie aan het individu werden en worden toegeschreven.
Bij de Verheldering merken we dat er veel vaker dan voorheen vragen worden gesteld door mensen die te maken hebben met een verleden waarin 'verplaatsing' een grote rol heeft gespeeld. De verplaatsing, door adoptie, door het vluchten voor oorlog, voor studie, voor het verbeteren van de financiële situatie, voor de hereniging met familie, om te overheersen of om welke reden dan ook, blijkt een ontheemd gevoel te kunnen geven. Degenen die zich verplaatsen of verplaatst worden over de wereld komen te wonen op de geboortegrond van anderen. Er lijkt een groot recht op leven op geboortegrond te bestaan, groter dan voor degenen die op een andere plaats geboren zijn. Bij het samenwonen kan een gevoel van indringing ontstaan dat zorgt voor agressie en buitensluiten.
Een systeem heeft regels en wetten die gelden voor ieder die bij een systeem horen. Bij een systeem gelden ook grenzen. Jij hoort erbij en jij niet. De grenzen worden door allerlei uitsluitingen bepaald : "Je kunt wel zeggen dat je mijn broer bent, maar ik ken je niet en we hebben niet dezelfde moeder en vader." En "Jouw huid heeft een andere kleur dan de mijne. Op deze plaats van de wereld hoort de huid er uit te zien zoals de mijne, dus jij hoort hier niet."
Zo zijn land en cultuursystemen ook gebonden aan grenzen. Deze kunnen duidelijk zijn, maar zijn het niet altijd. 'Er bij horen' is in alle systemen een centraal gegeven. Uitsluiting is daarmee geboren om de grenzen van een systeem aan te geven.
Mensen zijn verbonden met allerlei systemen. Soms voor korte tijd, met sommige systemen voor altijd.
Culturen zijn veranderlijk. Geschiedenis (tijd) zorgt voor een geleidelijke verandering. Leiders en helden zorgen soms voor een schok (revolutie of oorlog). Verplaatsing geeft een vermenging van verschillende culturen die uiteindelijk 'gewoon' gevonden worden. In Nederland wordt vaak gesproken van de Joods-christelijke cultuur. Misschien worden deze woorden gekozen voor de huidige cultuur vanwege een schuldgevoel na de tweede wereldoorlog. De laatste 50 jaar is er kennis gemaakt met Islam, Boeddhisme  Hindoeïsme, Tao en andere vormen van denken over de mens, zijn geschiedenis en zijn ontwikkeling. Zij worden vereenzelvigd met 'cultuur'. Op dit moment wordt er op veel plaatsen de grens van de cultuur en het geloofssysteem verplaatst of verdedigd. In Nederland zorgt de kennismaking voor verschillende reacties: omarming en verdediging.

De opdracht
Nu er steeds meer gevraagd wordt om door familieopstellingen verandering teweeg te brengen in een achtergrond die bepaald is door verplaatsing, zie ik een grote en belangrijke opdracht voor degenen die werken met systemisch waarnemen.
Het blijkt nodig om ons een aantal vragen te stellen. Het zoeken naar antwoorden kunnen we gezamenlijk doen, door bijeenkomst en door schrift.
 
Heeft het verlaten van geboortegrond consequenties? Kunnen we ons overal vestigen?
Wat zijn de mogelijkheden voor een mens na een verplaatsing naar een ander deel van de wereld na adoptie, om betere kansen te vinden, of als vluchteling? Wat maakt dat het verplaatsen gevolgen kan hebben op allerlei gebied?
Lukt het zonder oordeel te kijken naar situaties die te maken hebben met verplaatsing? Waar raakt het mij? Wat is mijn verleden? Zijn mijn voorouders lang op dezelfde plaats blijven leven of is er in mijn familie sprake van emigratie, adoptie of andere verplaatsing? Heeft dit gevolgen gehad voor de beslissingen die ik genomen heb in mijn leven?
De Verheldering verzorgt een congres op 23 april 2016 over dit onderwerp. De inhoud beweegt zich rond een belangrijk gebied in de samenleving: de cultuur van jou en jouw voorouders. De geschiedenis zorgde mede voor de culturen. De verplaatsing zorgt voor een andere vorm van samenleven.
Interesse in het systemisch waarnemen van -en werken met- de speciale problemen rond geboortegrond en verplaatsing?
Dit is een congres over nieuwe manieren van werken met en voor mensen die een verplaatsing hebben meegemaakt van cultuur naar cultuur. Soms van trauma naar trauma.
De opdracht voor degenen die systemische opstellingen mogelijk maken en ze begeleiden bestaat uit het onderzoeken van goede mogelijkheden om te helpen. Er is al een zoektocht geweest. Het opstellen van landen bleek een goede zet te zijn, maar we zoeken nu naar een vorm van werken die te maken heeft met geboortegrond en cultuur. Een vorm die alle vraagstellers kan dienen.
In workshops en in gezamenlijke opstellingen en oefeningen worden mogelijkheden aangeboden. Aan ieder de vraag om kritisch te kijken en zijn of haar inbreng er aan toe te voegen.
Tijdens het congres zullen verschillende mensen, uit verschillende culturen het woord nemen om meer inzicht te creëren over het onderwerp:
 
'Het belang van geboortegrond: samenleven in beweging.'

©Hans van den Berg